|
Znacie to? Znacie! To poczytajcie.
Wycinek z "Gazet
Wyborczej" z 4 sierpnia 1992 r.
Gra półsłówek to jedna z
najpopularniejszych słownych zabaw i łamigłówek. Dlaczego? Ano
dlatego, że jest przyzwoicie nieprzyzwoita. Jeśli bowiem powiemy "Tadek
jak Zorba", to może i Tadek pomyśli sobie, że uważamy go za takiego
męskiego i dzielnego jak słynny Grek. Ale wszyscy, którzy znają grę
półsłówek od razu będą wiedzieli, że to nie "Tadek jak Zorba" tylko "zadek
jak torba".
Gra półsłówek ma swoją historię.
Pierwszy ślad tej zabawy można znaleźć w dramacie Szekspira "Poskromienie
złośnicy". Jedna z postaci wystepujących w sztuce - niejaki Grumio -
zamiast powiedzieć, że konie zjadły owies mówi, że owse zjadły konie.
Szczyt popularności w Anglii gra pólsłówek osiągnęła
dzięki Wiliamowi Spoonerowi, dziekanowi jednej z oksfordzkich uczelni.
Spooner bez przerwy przejęzyczał się przestawiając litery. Z "dobrze
naoliwionego roweru" (well oiled bicycle) robił "dobrze ugotowany sopel
lodowy" (well boiled icicle), "miażdżące uderzenie" przerabiał zaś
na "zarumienionego kciuka". Mylił słowa, ludzi,
przedmioty. Aż dziw, że człowiekowi o takich skłonnościach powierzono
szereg waznych akademickich stanowisk.
Spooner był postacią znaną w Anglii. Na temat jego
pomyłek publikowano nawet wiersze. I właśnie dzięki tym pomyłkom
przeszedł do historii - przestawianie pierwszych liter wyrazów w celu
ułożenia nowych wyrażeń zaczęto nazywać spuneryzmem. Także i u
nas. Lud polski nie przyjął jednak obcej nazwy - i szybko sam własną
wymyślił - "gra półsłówek". Nie dość, że bardzo trafnie
w tej nazwie oddana
jest istota zabawy, to na dodatek również ona sama jest jeszcze jedna grą
półsłówek.
Nie jest wyrafinowana rozrywka.
Mocno prostackie nuty często tu się trafiają. Ale czasem po przestawieniu
liter dostajemy tak niespodziewane wyrażenie, tak
kontrastujące z pierwozorem, że śmiech sam się z brzucha
wyrywa.
Kolec w stawie
Mądra Jola
Buda na reksie
Sypie i ryczy
Derma na sprucie
Jacek z Cydem
Bajka Jurka
Domki w Słupsku
Perz w jubce
Prababka nie syta
Tamuj chyłkiem
Równo z górki
Tenis w porcie
Pradziadek
przy saniach
Silnik w promie
|